"...ศาลไม่ได้พิจารณาเพียงว่าข้าราชการครูได้รับผลประโยชน์จากเงินที่เรียกรับมาหรือไม่ แต่ให้ความสำคัญกับพฤติการณ์ที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับกระบวนการฝากงานโดยไม่ถูกต้อง และหน้าที่ของข้าราชการที่จะต้องรักษาความน่าเชื่อถือของตำแหน่ง เรื่องนี้จึงเป็นอุทาหรณ์สำหรับข้าราชการทุกระดับ ตั้งแต่ข้าราชการครู ข้าราชการท้องถิ่น ไปจนถึงข้าราชการในหน่วยงานต่าง ๆ ที่อาจถูกชักชวนให้เป็นผู้ติดต่อประสานงานหรือเป็นตัวกลางรับเงินเพื่อช่วยเหลือบุคคลเข้ารับราชการ..."

การสอบแข่งขันเพื่อเข้ารับราชการเป็นช่องทางสำคัญที่เปิดโอกาสให้ประชาชนทุกคนมีสิทธิอย่างเท่าเทียมกัน

แต่ในความเป็นจริง ยังมีบุคคลบางกลุ่มอ้างว่าสามารถช่วยเหลือให้ผู้สมัครสอบได้รับการบรรจุเข้ารับราชการได้ โดยไม่จำเป็นต้องผ่านกระบวนการสอบแข่งขันตามปกติ เพียงแค่ยอมจ่ายเงินเป็นค่าดำเนินการ

คำถามสำคัญคือ หากคนที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับขบวนการลักษณะนี้เป็นข้าราชการเสียเอง โดยทำหน้าที่เพียงติดต่อประสานงาน รับเงินจากผู้ต้องการเข้าทำงาน แล้วส่งต่อให้บุคคลอื่น จะถือว่ามีความผิดหรือไม่

ยิ่งหากเจ้าตัวอ้างว่าไม่ได้รับผลประโยชน์แม้แต่บาทเดียว และยังตกเป็นเหยื่อถูกหลอกเหมือนกับผู้เสียหายคนอื่น จะสามารถใช้เป็นเหตุผลให้พ้นจากความผิดทางวินัยได้หรือไม่

เรื่องนี้มีคำตอบจากคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ในคดีของข้าราชการครูรายหนึ่งในจังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งถูกลงโทษไล่ออกจากราชการ หลังเข้าไปเกี่ยวข้องกับการเรียกรับเงินเพื่อฝากบุคคลเข้าทำงานในหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

จุดเริ่มต้นคดี ครูอ้างฝากงานได้ เรียกรับเงินหลักแสน

เรื่องราวเกิดขึ้นขณะที่ นาย ภ. ดำรงตำแหน่งข้าราชการครู วิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านโนนศิลา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2

นาย ภ. ถูกร้องเรียนว่ามีพฤติการณ์เข้าไปเกี่ยวข้องกับการติดต่อฝากบุคคลเข้าทำงานในหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ โดยมีการกล่าวอ้างว่าสามารถช่วยให้บุคคลได้รับการบรรจุเข้าทำงานได้ แต่ต้องจ่ายเงินเป็นค่าตอบแทน

หนึ่งในผู้เสียหายกล่าวหาว่า นาย ภ. แจ้งว่าตนเองเป็นกรรมการสอบคัดเลือกบุคคลเข้าทำงานในหน่วยงานราชการบางแห่ง และสามารถช่วยให้บุตรชายของผู้เสียหายได้รับการคัดเลือกเข้าทำงานได้ ทำให้ผู้เสียหายหลงเชื่อและจ่ายเงินจำนวน 250,000 บาท

นอกจากนี้ ยังมีผู้เสียหายอีกหลายรายร้องเรียนในลักษณะเดียวกัน โดยระบุว่ามีการเรียกรับเงินตั้งแต่ 250,000–550,000 บาทต่อราย เพื่อแลกกับการช่วยเหลือให้เข้าทำงานในหน่วยงานของรัฐ

แต่สุดท้ายกลับไม่มีบุคคลใดได้รับการบรรจุเข้าทำงานตามที่กล่าวอ้าง

เมื่อผู้เสียหายติดตามทวงถามเงินคืน บางรายไม่ได้รับเงินคืน ขณะที่บางรายได้รับคืนเพียงบางส่วน จนนำไปสู่การร้องเรียนและฟ้องร้องดำเนินคดี

จากการตรวจสอบของหน่วยงานต้นสังกัดพบว่า นาย ภ. ถูกฟ้องเป็นจำเลยในคดีแพ่งและคดีอาญาเกี่ยวกับข้อหาฉ้อโกงและผิดสัญญากู้ยืมเงิน รวมจำนวน 8 คดี

ต้นสังกัดสอบวินัย ก่อนมีคำสั่งไล่ออกจากราชการ

หลังได้รับเรื่องร้องเรียน ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 ได้มีคำสั่งลงวันที่ 18 ธันวาคม 2555 แต่งตั้งคณะกรรมการสืบสวนข้อเท็จจริง

ผลการสืบสวนพบว่ากรณีดังกล่าวมีมูลเป็นความผิดวินัยอย่างร้ายแรง จึงมีการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรงเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2557

ต่อมาคณะกรรมการสอบสวนได้เสนอผลการสอบสวนต่อผู้บังคับบัญชา ก่อนนำเรื่องเข้าสู่การพิจารณาของ อ.ก.ค.ศ. เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 ซึ่งเห็นชอบให้ลงโทษไล่นาย ภ. ออกจากราชการ

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 จึงออกคำสั่งลงวันที่ 26 สิงหาคม 2558 ลงโทษไล่นาย ภ. ออกจากราชการ

อย่างไรก็ตาม นาย ภ. ไม่ยอมรับคำสั่งดังกล่าว และได้ยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา แต่ผลการพิจารณามีมติยกอุทธรณ์

นาย ภ. จึงนำคดีไปฟ้องต่อศาลปกครองชั้นต้น เพื่อขอให้ตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่งลงโทษ

ศาลปกครองชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง แต่นาย ภ. ยังไม่ยอมแพ้ และยื่นอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุด

เปิดข้อสู้คดี อ้างเป็นเพียงคนกลาง ไม่ได้รับผลประโยชน์

ประเด็นสำคัญในการต่อสู้คดีของนาย ภ. คือการยืนยันว่าตนเองไม่ได้เป็นผู้หลอกลวงหรือเรียกรับเงินจากผู้เสียหายเพื่อแสวงหาผลประโยชน์

นาย ภ. อ้างว่า ตนเองทำหน้าที่เพียงเป็นคนกลางติดต่อให้ผู้เสียหายได้พูดคุยกับบุคคลอีก 3 ราย ซึ่งอ้างว่าสามารถช่วยฝากบุคคลเข้าทำงานในหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจได้

ส่วนเงินที่ได้รับจากผู้เสียหายก็ได้นำไปมอบให้บุคคลทั้งสามทั้งหมด ไม่ได้เก็บไว้เป็นผลประโยชน์ส่วนตัว

นอกจากนี้ นาย ภ. ยังอ้างว่าตนเองเป็นผู้เสียหายจากการถูกบุคคลกลุ่มดังกล่าวหลอกลวงเช่นเดียวกัน เพราะเคยเชื่อว่าบุคคลเหล่านั้นสามารถช่วยเหลือให้หลานของตนเข้าทำงานได้

สำหรับกรณีที่ตนเองยอมทำสัญญากู้ยืมเงินแทนบุคคลทั้งสามนั้น นาย ภ. อธิบายว่าเป็นการช่วยเหลือผู้เสียหาย เพื่อให้ได้รับเงินคืน และเชื่อโดยสุจริตว่าจะสามารถติดตามเงินจากบุคคลทั้งสามมาชดใช้ได้ในภายหลัง

นาย ภ. จึงเห็นว่าตนเองไม่ได้กระทำความผิดถึงขั้นเป็นผู้ประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง และไม่ควรถูกลงโทษไล่ออกจากราชการ

ศาลชี้ ครูต้องรู้ว่าการฝากงานโดยไม่สอบเป็นเรื่องผิดกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ศาลปกครองสูงสุดพิจารณาแล้วเห็นว่า จากข้อเท็จจริง นาย ภ. มีพฤติการณ์เข้าไปเกี่ยวข้องกับบุคคลกลุ่มดังกล่าว โดยช่วยติดต่อกับผู้เสียหาย อ้างว่าสามารถฝากบุคคลเข้าทำงานในหน่วยงานราชการหรือรัฐวิสาหกิจได้โดยไม่ต้องสอบแข่งขัน แต่ต้องเสียเงินเป็นค่าตอบแทน

รวมทั้งมีพฤติการณ์เรียกรับเงินจากผู้เสียหายเพื่อนำไปส่งต่อให้บุคคลอื่น

แม้นาย ภ. จะอ้างว่าเป็นผู้เสียหายเช่นเดียวกัน และได้ติดตามทวงถามเงินคืนจากบุคคลเหล่านั้นก็ตาม แต่ศาลเห็นว่า ในฐานะที่เป็นข้าราชการครู นาย ภ. ควรจะรู้ว่าการกระทำดังกล่าวเป็นเรื่องผิดกฎหมาย

เนื่องจากการบรรจุบุคคลเข้ารับราชการโดยทั่วไป ต้องผ่านการสอบแข่งขัน การสอบคัดเลือก หรือการคัดเลือกตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายกำหนด

การเข้าไปเกี่ยวข้องกับกระบวนการฝากบุคคลเข้าทำงานโดยไม่ผ่านขั้นตอนตามกฎหมาย จึงเป็นพฤติการณ์ที่ไม่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับผู้ดำรงตำแหน่งข้าราชการครู

ศาลยังให้ความสำคัญกับสถานะของผู้ประกอบวิชาชีพครู ซึ่งเป็นบุคคลที่สังคมให้ความเคารพนับถือ และมีหน้าที่อบรมสั่งสอนให้เยาวชนเป็นคนดี

ครูจึงต้องรักษาชื่อเสียง เกียรติศักดิ์ และศักดิ์ศรีของตำแหน่งหน้าที่ รวมทั้งต้องปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ผู้อื่น

พฤติการณ์ของนาย ภ. จึงส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของความเป็นครูอย่างร้ายแรง และทำให้ตำแหน่งหน้าที่ราชการเสื่อมเสีย

ศาลวินิจฉัยว่า การกระทำดังกล่าวเป็นความผิดวินัยอย่างร้ายแรง ฐานกระทำการอื่นใดอันได้ชื่อว่าเป็นผู้ประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง ตามมาตรา 94 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2547

อีกทั้งพฤติการณ์เรียกรับเงินจากประชาชนโดยอ้างว่าสามารถฝากเข้าทำงานในหน่วยงานที่ตนเองไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้อง ยังเข้าลักษณะการหลอกลวงตามแนวทางการลงโทษทางวินัยที่กำหนดไว้

ศาลจึงเห็นว่า คำสั่งลงโทษไล่ออกจากราชการเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว

ผลของคำพิพากษาทำให้คำสั่งลงโทษไล่นาย ภ. ออกจากราชการยังคงมีผลตามกฎหมาย

คดีนี้จึงถือเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับข้าราชการทุกหน่วยงาน โดยเฉพาะผู้ที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับการติดต่อประสานงานหรือรับเงินเพื่อช่วยเหลือบุคคลให้เข้าทำงานในหน่วยงานของรัฐอย่างไม่ถูกต้อง

เพราะแม้จะไม่ได้เป็นผู้มีอำนาจบรรจุแต่งตั้งบุคคลเข้ารับราชการโดยตรง หรืออ้างว่าเพียงนำเงินไปส่งต่อให้บุคคลอื่น ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถหลีกเลี่ยงความรับผิดทางวินัยได้ หากข้อเท็จจริงพิสูจน์ได้ว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย

บทเรียนข้าราชการไทย อย่าคิดว่าเป็นแค่คนกลางแล้วจะไม่ผิด

สิ่งที่น่าสนใจจากคำพิพากษาคดีนี้ คือ ศาลไม่ได้พิจารณาเพียงว่าข้าราชการครูได้รับผลประโยชน์จากเงินที่เรียกรับมาหรือไม่ แต่ให้ความสำคัญกับพฤติการณ์ที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับกระบวนการฝากงานโดยไม่ถูกต้อง และหน้าที่ของข้าราชการที่จะต้องรักษาความน่าเชื่อถือของตำแหน่ง

เรื่องนี้จึงเป็นอุทาหรณ์สำหรับข้าราชการทุกระดับ ตั้งแต่ข้าราชการครู ข้าราชการท้องถิ่น ไปจนถึงข้าราชการในหน่วยงานต่าง ๆ ที่อาจถูกชักชวนให้เป็นผู้ติดต่อประสานงานหรือเป็นตัวกลางรับเงินเพื่อช่วยเหลือบุคคลเข้ารับราชการ

โดยเฉพาะในกรณีที่มีการกล่าวอ้างว่า สามารถช่วยให้สอบผ่าน มีชื่ออยู่ในบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ หรือได้รับการบรรจุแต่งตั้งเป็นข้าราชการ โดยต้องจ่ายเงินเป็นค่าดำเนินการ

การเข้าไปเกี่ยวข้องกับเรื่องเหล่านี้ แม้จะอ้างว่าไม่ได้เป็นเจ้าของเรื่อง ไม่ได้รับเงินส่วนแบ่ง หรือเพียงช่วยเหลือคนรู้จัก ก็อาจนำไปสู่การสอบสวนทางวินัยอย่างร้ายแรงได้ ทั้งนี้ ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานของแต่ละกรณี

ที่สำคัญ ความรับผิดทางวินัยเป็นคนละส่วนกับความรับผิดทางอาญา การพิจารณาว่าข้าราชการกระทำผิดวินัยหรือไม่ จึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีคำพิพากษาลงโทษทางอาญาเพียงอย่างเดียว

บทสรุปของคดีนี้จึงชัดเจนว่า การเป็นข้าราชการไม่ได้หมายถึงเพียงการมีตำแหน่ง เงินเดือน และความมั่นคงในอาชีพ แต่ยังมีหน้าที่ต้องรักษาความซื่อสัตย์สุจริตและความไว้วางใจที่ประชาชนมอบให้

หากข้าราชการเข้าไปเกี่ยวข้องกับขบวนการเรียกรับเงินเพื่อแลกกับตำแหน่งงานของรัฐ ต่อให้พยายามอธิบายว่าเป็นเพียงคนกลาง หรือไม่ได้รับผลประโยชน์ส่วนตัว ก็อาจไม่เพียงพอที่จะทำให้พ้นความผิดทางวินัย

เพราะบางครั้ง การช่วยเป็นทางผ่านให้เงินวิ่งเต้นตำแหน่งราชการ อาจทำให้ชีวิตราชการของตัวเองต้องสิ้นสุดลงด้วย

นี่คืออีกหนึ่งบทเรียนราคาแพงของข้าราชการไทย ที่ไม่ควรมองข้าม

เรื่องโดย...ข้าราชการผลัดถิ่น

อ่านเรื่องก่อนหน้านี้

@ บทเรียนข้าราชการไทย : แค่เซ็น 'ทราบ' ก็โดนไล่ออก-ติดคุกได้

@ บทเรียนข้าราชการไทย (2) 'นายสั่งให้ทำ' / เราต้องทำอย่างไรไม่ให้ติดคุก

@ บทเรียนขรก.ไทย (3) หนทางรอดคุก 'ลูกน้อง' โต้แย้งคำสั่งนายได้จริงหรือ?

@ บทเรียนขรก.ไทย (4) ถูกชี้มูลทุจริต ต้องโดนไล่ออกสถานเดียวจริงหรือ?

@ บทเรียน ขรก.ไทย (5) เกิดปัญหา จนท.รับผิดก่อนเสมอ ยุติธรรมแล้วหรือ?

@บทเรียนข้าราชการไทย(6)ระวัง!! รอดอาญาแต่วินัยไม่รอด โดนไล่ออกราชการได้

@ บทเรียนขรก.ไทย (7) ขยันมาก! ใช้รถหลวงขนงานไปทำที่บ้าน สุดท้ายโดนไล่ออก

@ บทเรียนข้าราชการไทย(8) คนทำงานพลาด กับ คน(ร่วม)ทุจริต ต่างกันอย่างไร?