เปิดข้อเสนอ 'ประกันสังคมก้าวหน้า-สสรท.' ปฏิรูปสปส.

"...เหล่านี้เป็นข้อเสนอจากกลุ่มที่มีสมาชิกดำรงตำแหน่งในบอร์ดประกันสังคม ที่มีความเห็นตรงกันในเรื่องที่มาของสมาชิกบอร์ดประกันสังคมที่ควรจะมาจากการเลือกตั้ง และควรเพิ่มอำนาจให้กับบอร์ด สปส. ในด้านการบริหารประกันสังคม..."

จากกรณีเมื่อวันที่ 28 ม.ค. 2569 พ.ต.ท.วรรณพงษ์ คชรักษ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน และคณะแถลงข่าวภายหลังการประชุมคณะกรรมการประกันสังคม หรือ บอร์ดประกันสังคม ชุดที่ 14 ครั้งที่ 2/2569 โดยระบุถึงการตั้งคณะกรรมการ (คกก.) ศึกษาการปฏิรูปประกันสังคม (สปส.) ขึ้นมาเพื่อศึกษารูปแบบการบริหารงานของประกันสังคม ปรับโครงสร้างสำนักงานประกันสังคมให้ตรงกับบริบทของสังคมในปัจจุบัน ซึ่งมีกรอบเวลาดำเนินการภายใน 60 วัน

สำนักข่าว Next News รวบรวมข้อเสนอในการปฏิรูปประกันสังคม จากประกันสังคมก้าวหน้า และสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย (สสรท.) ซึ่งเป็นต้นสังกัดของผู้ดำรงตำแหน่งในบอร์ด สปส.ฝ่ายผู้ประกันตน มารายงานให้สาธารณชนได้รับทราบโดยทั่วกัน

ข้อเสนอของประกันสังคมก้าวหน้า

1. เสนอให้เปลี่ยนประกันสังคมเป็นนิติบุคคลที่มีฐานะเป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการ

2. เสนอให้มีบอร์ดประกันสังคม 13 คน มีวาระดำรงตำงแหน่ง 4 ปี โดยผู้ดำรงตำแหน่งประธานและเลขาธิการมาจากการ สรรหาโดยบอร์ดสปส. ซึ่งบอร์ด สปส. มีตัวแทนจาก 3 ภาคส่วน ได้แก่

- ตัวแทนฝ่ายรัฐ จำนวน 3 คน ได้มาโดยตำแหน่ง ได้แก่ ผู้แทนกระทรวงแรงงาน กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และกระทรวงการคลัง

- ตัวแทนฝ่ายนายจ้าง จำนวน 4 คน และตัวแทนฝ่ายผู้ประกันตน จำนวน 4 คน ที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรง โดยผู้ประกันตน 1 คนเลือกได้ 4 คน

3. เสนอให้บอร์ด สปส. บริหารงานประกันสังคมและกองทุนได้โดยตรง ไม่ต้องผ่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน โดยบอร์ด สปส. มีอำนาจในการอนุมัติแผนงาน ออกระเบียบข้อบังคับ และสรรหาคณะกรรมการลงทุนไม่เกิน 7 คน

4. บอร์ดการลงทุน (IC) จะประกอบด้วยผู้แทนหน่วยงานรัฐ จำนวน 4 คน ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 คน ตัวแทนฝ่ายนายจ้าง จำนวน 2 คน และตัวแทนฝ่ายผู้ประกันตน จำนวน 2 คน โดยกลุ่มผู้เชี่ยวชาญและตัวแทนฝ่ายนายจ้างและผู้ประกันตนต้องมาจากการสรรหาโดยบอร์ด

5. เสนอให้ใช้งบประมาณในการบริหารสำนักงานไม่เกิน 5% ของเงินสมทบแต่ละปี ซึ่งลดลงจากกฎหมายเดิมที่อนุญาตให้ใช้ได้ถึง 10%

6. เสนอให้มีการเปิดโอกาสให้ผู้ประกันตนไม่น้อยกว่า 50,000 ราย มีสิทธิ์เข้าชื่อเสนอถอนถอนกรรมการออกจากตำแหน่งได้หากพบความไม่เหมาะสม จากนั้นบอร์ด สปส. จะลงมติโดยใช้เสียงโหวตไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 โดยต้องพิจารณาให้เสร็จภายใน 60 วัน

ข้อเสนอของสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย

นายสาวิทย์ แก้วหวาน ประธานสสรท. ให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวว่า ข้อเสนอของสสรท. เน้นการแก้ไขทั้งระบบ ตั้งแต่การบริหารจัดการ สิทธิประโยชน์ การลงทุน ไปจนถึงเรื่องการแพทย์ ไม่ใช่การแก้ปัญหาเพียงรายประเด็น โดยกระบวนการปฏิรูปต้องเปิดเผยและให้ผู้ประกันตนมีส่วนร่วมและต้องปราศจากการแทรกแซงจากฝ่ายรัฐหรือฝ่ายการเมือง

1. เสนอให้คณะกรรมการประกันสังคมทุกส่วน ได้แก่ ผู้แทนนายจ้าง ผู้แทนลูกจ้าง ภาครัฐหรือผู้ทรงคุณวุฒิ มาจากการเลือกตั้งโดยตรง ไม่ใช่การแต่งตั้งโดยตำแหน่งเหมือนในปัจจุบัน เช่น ปลัดกระทรวงแรงงานที่เป็นประธานบอร์ด สปส. โดยตำแหน่ง

2. เสนอให้เลขาธิการสำนักงานประกันสังคมมาจากการคัดเลือกโดยบอร์ด สปส. ที่มาจากการเลือกตั้ง แทนการแต่งตั้งจากกระทรวงแรงงาน

3. เสนอให้การคัดเลือกบอร์ดชุดอื่น ๆ เช่น บอร์ดการลงทุน บอร์ดการแพทย์ เป็นต้น ต้องมีกระบวนการสรรหาและให้บอร์ด สปส. เป็นผู้พิจารณา โดยกำหนดคุณสมบัติให้สอดคล้องกับความเป็นจริงในสังคม

4. เสนอให้ปรับเกณฑ์การคำนวณบำนาญชราภาพใหม่ โดยให้คิดเป็น 50-60% ของค่าจ้างสูงสุด หรือค่าจ้างสุดท้ายก่อนออกจากงาน

5. เสนอให้รัฐบาล นายจ้าง และลูกจ้าง จ่ายเงินสมทบในสัดส่วนที่เท่ากัน ตามเจตนารมณ์เดิมของกฎหมาย เช่น สัดส่วน 5:5:5 เป็นต้น

6. เสนอให้รัฐบาลต้องชำระเงินสมทบให้ครบถ้วน ซึ่งปัจจุบันพบว่ารัฐบาลยังค้างจ่ายเงินสมทบอยู่ประมาณ 4-5 หมื่นล้านบาท ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความมั่นคงของกองทุน

เหล่านี้เป็นข้อเสนอจากกลุ่มที่มีสมาชิกดำรงตำแหน่งในบอร์ดประกันสังคม ที่มีความเห็นตรงกันในเรื่องที่มาของสมาชิกบอร์ดประกันสังคมที่ควรจะมาจากการเลือกตั้ง และควรเพิ่มอำนาจให้กับบอร์ด สปส. ในด้านการบริหารประกันสังคม

ส่วนข้อเสนอเหล่านี้จะถูกคณะกรรมการศึกษาการปฏิรูปประกันสังคมนำไปศึกษาและไปปรับใช้หรือไม่ ต้องรอดูกันต่อไป