ประธาน กสม. มีหนังสือด่วนที่สุดถึงนายกรัฐมนตรี ขอให้ส่งชาวอุยกูร์ไปประเทศที่สาม หวั่นได้รับอันตรายหากถูกส่งกลับจีน
สำนักข่าว Next News รายงานว่า เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 นายวสันต์ ภัยหลีกลี้ กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 นางสาวพรประไพ กาญจนรินทร์ ประธานกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ มีหนังสือด่วนที่สุด ที่ สม 0700/43 ถึงนายกรัฐมนตรี แจ้งข้อเสนอแนะคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) เพื่อคุ้มครองชาวอุยกูร์ที่อยู่ระหว่างรอการส่งตัวออกนอกราชอาณาจักร ทั้งนี้ สืบเนื่องจาก กสม. ได้รับทราบข้อมูลจากภาคประชาสังคม นักวิชาการ ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศว่า ชาวอุยกูร์ 2 คน ได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำภายหลังได้รับพระราชทานอภัยโทษ และถูกส่งตัวไปควบคุมไว้ ณ สถานกักตัวคนต่างด้าว สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ตั้งแต่วันที่ 21 ตุลาคม 2569 เพื่อรอการส่งกลับ โดยทั้งสองยืนยันความประสงค์ที่ไม่ต้องการกลับไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน ขณะที่อีก 3 คนยังคงรับโทษอยู่ในเรือนจำ
หนังสือดังกล่าวได้อ้างถึง พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 (มาตรา 13) และอนุสัญญาระหว่างประเทศหลายฉบับที่ประเทศไทยมีพันธกรณีที่ต้องปฏิบัติตาม พร้อมกับความเห็น กสม.ที่ว่า รัฐบาลต้องไม่ส่งตัวชาวอุยกูร์ทั้ง 5 คนกลับไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน ไม่ว่าทางตรงหรือผ่านประเทศที่สาม เนื่องจากมีเหตุอันควรเชื่อว่าอาจได้รับอันตรายจากการทรมาน การกระทำที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือการสูญหาย อีกทั้งไม่มีข้อยกเว้นใดที่ให้ส่งกลับได้โดยอ้างเหตุผลด้านความมั่นคงหรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ นอกจากนี้ เรื่องการส่งกลับชาวอุยกูร์มิใช่เพียงประเด็นการบริหารจัดการคนเข้าเมือง หากแต่เกี่ยวข้องโดยตรงกับชีวิต ความปลอดภัย และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของบุคคล ซึ่งหากเกิดความเสียหายแล้วจะไม่อาจเยียวยาได้ และยังส่งผลต่อความเชื่อมั่นของประชาคมระหว่างประเทศต่อประเทศไทยในฐานะสมาชิกคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ
ด้วยเหตุนี้ กสม. จึงมีข้อเสนอแนะให้รัฐบาลเร่งดำเนินการส่งตัวชาวอุยกูร์ทั้ง 5 คน ไปยังประเทศที่สามที่แสดงเจตจำนงขอรับตัว เพื่อการตั้งถิ่นฐานหรือการคุ้มครองในรูปแบบอื่น อันเป็นทางออกที่ชอบด้วยกฎหมายและสอดคล้องกับหลักมนุษยธรรม ทั้งนี้ การตัดสินใจหรือความยินยอมใด ๆ เกี่ยวกับการเดินทางต้องเป็นไปโดยสมัครใจอย่างแท้จริง ปราศจากการบังคับ ข่มขู่ หรือการจูงใจโดยมิชอบ
