ครม.ไฟเขียวร่าง กม.แรงงาน ยกระดับสิทธิคนเรือ-ลูกจ้างกลุ่มสมรสเท่าเทียม

รัฐบาลยกเครื่องกฎหมายแรงงาน 4 ฉบับ ครม. เห็นชอบดัน 'คนประจำเรือ' เข้าประกันสังคม คุ้มครองผู้รับงานทำที่บ้าน และรับรองสิทธิคู่สมรสลูกจ้างรัฐวิสาหกิจ

เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2569 ร.อ.หญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบร่างกฎหมายและหลักเกณฑ์ของกระทรวงแรงงาน ซึ่งมีนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน รวม 4 ฉบับ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงหลักเกณฑ์ให้สอดคล้องกับสภาพการทำงานในปัจจุบัน ครอบคลุมตั้งแต่การนำแรงงานทางทะเลเข้าสู่ระบบประกันสังคม การคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้านในยุคออนไลน์ ไปจนถึงการรับรองสิทธิของคู่สมรสลูกจ้างรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายสมรสเท่าเทียม โดยมีสาระสำคัญดังนี้

1.คนประจำเรือได้ประกันสังคม-เงินทดแทน คุมเข้มเด็กต่ำกว่า 18 ปีทำงานกลางคืน : ร่างพระราชบัญญัติแรงงานทางทะเล (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ที่กระทรวงแรงงานเสนอและสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว กำหนดให้การจ้างงานระหว่างเจ้าของเรือกับคนประจำเรืออยู่ภายใต้กฎหมายประกันสังคมและกฎหมายเงินทดแทนโดยตรง จากเดิมที่เจ้าของเรือมีหน้าที่จัดให้มีการคุ้มครองดังกล่าว

ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนี้จะทำให้คนประจำเรือเข้าถึงสิทธิประโยชน์ของรัฐอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมประกันสังคม 7 กรณี ได้แก่ ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ เสียชีวิต สงเคราะห์บุตร ชราภาพ และว่างงาน พร้อมยกระดับการคุ้มครองให้สอดคล้องกับอนุสัญญาว่าด้วยแรงงานทางทะเล ค.ศ. 2006 ขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO)

นอกจากนี้ ยังกำหนดชัดเจนว่า ห้ามเจ้าของเรือให้คนประจำเรืออายุต่ำกว่า 18 ปีทำงานระหว่าง 22.00-06.00 น. เพื่อคุ้มครองสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของเด็กและเยาวชน เว้นแต่เป็นการฝึกอบรมหรือการปฏิบัติหน้าที่ที่จำเป็นตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

2.คนทำงานที่บ้าน ได้หลักประกันเพิ่ม รับมือการจ้างงานยุคออนไลน์ : ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. เป็นการแก้ไขกฎหมายเดิมให้ครอบคลุมรูปแบบการทำงานที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะการรับงานผ่านระบบออนไลน์ พร้อมขยายประเภทงานที่ได้รับความคุ้มครอง ทั้งงานอุตสาหกรรม พาณิชยกรรม เกษตรกรรม และบริการ กำหนด อายุขั้นต่ำของผู้รับงานไปทำที่บ้าน 15 ปี และห้ามผู้จ้างให้เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี รวมถึงหญิงมีครรภ์ ทำงานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัยตามที่กำหนด

ขณะที่ด้านค่าตอบแทน หากเป็นงานที่มีลักษณะและคุณภาพเช่นเดียวกับงานในสถานประกอบกิจการของผู้จ้าง ต้องจ่ายไม่น้อยกว่าอัตราค่าจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานตามที่คณะกรรมการกำหนด ส่วนงานที่ไม่ได้ทำในสถานประกอบกิจการของผู้จ้าง ให้ตกลงค่าตอบแทนกันได้ แต่ต้องไม่ต่ำกว่าอัตราที่กำหนด

นอกจากนี้ หากผู้จ้างไม่คืนหลักประกันหรือไม่จ่ายค่าตอบแทนโดยไม่มีเหตุอันสมควร ต้องรับผิดชอบดอกเบี้ยและเงินเพิ่ม ร้อยละ 15 ต่อปี ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด และกรณีจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับตั้งแต่ 400,000–800,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

3. ‘คู่สมรส’ ลูกจ้างรัฐวิสาหกิจ ได้สิทธิเท่าเทียม ไม่จำกัดเพศ : สำหรับอีก 2 ฉบับคือ ร่างประกาศคณะกรรมการแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ที่ ครม. เห็นชอบในหลักการ ตามที่กระทรวงแรงงานเสนอ เพื่อปรับสิทธิประโยชน์ของลูกจ้างรัฐวิสาหกิจให้สอดคล้องกับกฎหมายสมรสเท่าเทียม สาระสำคัญคือ การเปลี่ยนถ้อยคำจาก ‘สามีหรือภรรยา’ เป็น ‘คู่สมรส’ เพื่อให้ครอบคลุมคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายโดยไม่จำกัดเพศ ส่งผลให้คู่สมรสของลูกจ้างรัฐวิสาหกิจได้รับสิทธิอย่างเท่าเทียม ทั้ง เงินทดแทน ค่ารักษาพยาบาล และค่าทำศพ

ทั้งนี้ จากการประเมินผลกระทบ คาดว่าในช่วงปี 2569–2573 จะมีคู่สมรสได้รับสิทธิค่ารักษาพยาบาลเพิ่มขึ้นประมาณ 11,064–12,021 คน ขณะที่การปรับสิทธิเงินทดแทนยังคงเป็นไปตามหลักเกณฑ์เดิม ไม่ได้เพิ่มจำนวนเงินทดแทนที่รัฐวิสาหกิจต้องจ่าย

ร.อ.หญิงภัทร์ดารัสมิ์ ระบุว่า การแก้ไขกฎหมายแรงงานทั้ง 4 ฉบับ เป็นผลงานสำคัญของรัฐบาล โดยกระทรวงแรงงานที่เดินหน้าปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับชีวิตและการทำงานของประชาชนในปัจจุบัน และแก้ไขช่องว่างด้านสิทธิของแรงงานแต่ละกลุ่มให้ชัดเจนขึ้น