ปธ.ศาลฎีกาออกคำแนะนำสกัดฟ้องปิดปาก ย้ำกระบวนการยุติธรรมต้องไม่ใช่เครื่องมือปิดปากประชาชน หวังป้องกันใช้สิทธิฟ้องคดีอาญาโดยไม่สุจริต ชี้ศาลมีอำนาจยกฟ้องได้ตั้งแต่ชั้นตรวจฟ้อง ช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นต่อกระบวนการ ยธ.
สำนักข่าว Next News รายงานว่าเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 ศาลฎีกาได้ออกเอกสารข่าวแจก ระบุว่าประธานศาลฎีกาได้ออกคำแนะนำเน้นให้ศาลตรวจสอบและกลั่นกรองการฟ้องคดีอาญาให้เป็นธรรมและไม่ใช้เป็นการกลั่นแกล้งหรือข่มขู่ โดยให้อำนาจศาลในการตรวจสอบการฟ้องคดีที่ไม่สุจริตและยกฟ้องได้ตั้งแต่ชั้นตรวจฟ้อง เนื้อหาระบุว่า
นายอดิศักดิ์ ตันติวงศ์ ประธานศาลฎีกา ได้ลงนามในคำแนะนำของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับการดำเนินคดีโดยไม่สุจริตในคดีอาญา พ.ศ. 2569 ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อสกัดกั้นการใช้กระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือในการปิดปากประชาชนหรือที่เรียกว่า Anti-SLAPP คำแนะนำนี้ให้แนวทางแก่ศาลในการพิจารณาและตรวจสอบการใช้สิทธิฟ้องคดีอาญาที่อาจมีลักษณะเป็นการกลั่นแกล้ง เอาเปรียบ หรือสร้างภาระแก่คู่ความโดยไม่สมควร โดยเน้นย้ำหลักการสำคัญว่ากระบวนการยุติธรรมจะต้องไม่ถูกนำไปบิดเบือนจากวัตถุประสงค์ของกฎหมาย หรือใช้เป็นเครื่องมือในการคุกคามสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
สาระสำคัญของคำแนะนำได้กำหนดลักษณะของการฟ้องคดีที่อาจเข้าข่ายเป็นการดำเนินคดีโดยไม่สุจริต เช่น การฟ้องคดีที่มีลักษณะก่อกวน ข่มขู่ คุกคาม หรือสร้างความเดือดร้อนแก่จำเลยเกินสมควร การใช้การดำเนินคดีเพื่อกดดันให้คู่ความกระทำการหรือละเว้นกระทำการเพื่อผลประโยชน์อันมิชอบ หรือกรณีที่มีการกล่าวอ้างข้อเท็จจริงอันเป็นเท็จ บิดเบือนข้อเท็จจริง หรือปกปิดข้อเท็จจริงสำคัญต่อศาล
นอกจากนี้ คำแนะนำยังได้ระบุพฤติการณ์ที่ควรสงสัยว่ามีการฟ้องคดีโดยไม่สุจริต เพื่อให้ศาลใช้ดุลพินิจในการตรวจสอบได้อย่างรอบคอบ เช่น การยื่นฟ้องคดีในศาลที่อยู่ห่างไกลจากภูมิลำเนาหรือสถานที่ทำงานของจำเลยโดยไม่มีเหตุจำเป็นอันเกี่ยวข้องกับการพิจารณาคดี การฟ้องคดีหลายคดีจากข้อเท็จจริงหรือเหตุการณ์เดียวกันเพื่อสร้างภาระในการต่อสู้คดี รวมถึงการฟ้องบุคคลที่ใช้สิทธิตามกฎหมายหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อประโยชน์สาธารณะ เช่น การปกป้องสิทธิมนุษยชน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สิทธิผู้บริโภค สิทธิแรงงาน หรือการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการทุจริตและการกระทำที่มิชอบด้วยกฎหมาย
ในการดำเนินการ ศาลสามารถใช้อำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 ในการตรวจสอบข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน หากพบว่าการฟ้องคดีไม่สุจริต ศาลมีอำนาจยกฟ้องได้ตั้งแต่ในชั้นตรวจฟ้อง หรือดำเนินการไปพร้อมกับการไต่สวนมูลฟ้อง เพื่อให้การพิจารณาเป็นไปอย่างรวดเร็วและเหมาะสม ศาลยังอาจมอบหมายให้เจ้าพนักงานคดีหรือเจ้าพนักงานศาลช่วยตรวจสอบและรวบรวมพยานหลักฐาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการแสวงหาข้อเท็จจริงและทำให้กระบวนการพิจารณามีความครบถ้วนยิ่งขึ้น
เอกสารข่าวแจกระบุทิ้งท้ายว่าคำแนะนำนี้สะท้อนถึงความสำคัญของการคุ้มครองการมีส่วนร่วมของประชาชนในสังคมประชาธิปไตย โดยเฉพาะในกรณีที่การดำเนินคดีอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือจำกัดเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น หรือสร้างแรงกดดันแก่ผู้ใช้สิทธิโดยสุจริต ทั้งนี้ ศาลยุติธรรมยังคงยึดหลักความสมดุลระหว่างการคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหาย สิทธิของจำเลย และประโยชน์สาธารณะโดยรวม การออกคำแนะนำนี้จึงนับเป็นอีกก้าวสำคัญในการพัฒนากระบวนพิจารณาคดีอาญาให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และสอดคล้องกับสถานการณ์ของสังคมในปัจจุบัน สำนักงานศาลยุติธรรมจะได้นำคำแนะนำดังกล่าวไปประกาศในราชกิจจานุเบกษาเพื่อให้ประชาชนทราบโดยทั่วกันต่อไป
