ศาลปกครองสูงสุด พิพากษายืนเพิกถอนคำวินิจฉัย กพค. ยกคำร้องทุกข์ 3 ข้าราชการ DSI ปมคัดเลือกผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านไม่ชอบด้วยกฎหมาย เปิดพฤติการณ์เร่งสอบผลงาน 216 เรื่อง ให้เวลานำเสนอคนละ 5 นาที ผู้ได้รับคัดเลือก 16 ราย ได้คะแนนผลงานและข้อเสนอแนวคิดเต็ม 60 คะแนนทุกคน ชี้ใช้ดุลพินิจไม่สมเหตุสมผล ขัดหลักเกณฑ์ ก.พ. -ระบบคุณธรรม เปิดทางจัดคัดเลือกใหม่ 4 กลุ่มตำแหน่งพิพาท-จับตาผลคำพิพากษา สะเทือนเก้าอี้ผู้บริหารระดับสูง
สำนักข่าว Next News รายงานว่า เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2569 ศาลปกครองสูงสุด มีคำพิพากษาคดีพิพาทเกี่ยวกับกระบวนการคัดเลือกข้าราชการกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) เพื่อเข้ารับการประเมินแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน (พนักงานสอบสวนคดีพิเศษเชี่ยวชาญ) รวม 3 คดี โดยพิพากษายืนตามศาลปกครองชั้นต้น ให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม (ก.พ.ค.) ลงวันที่ 7 ธันวาคม 2559 เฉพาะส่วนที่ให้ยกคำร้องทุกข์ของผู้ฟ้องคดีทั้ง 3 ราย นับแต่วันที่คำวินิจฉัยดังกล่าวมีผลบังคับ เนื่องจากเห็นว่า กระบวนการคัดเลือกข้าราชการในกลุ่มตำแหน่งที่มีการฟ้องคดี เป็นการใช้ดุลพินิจที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่สมเหตุสมผล และไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ระบบคุณธรรมที่สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) กำหนด
สำหรับผู้ฟ้องคดีทั้ง 3 ราย ประกอบด้วย
นายธานินทร์ เปรมปรีดิ์ ขณะฟ้องดำรงตำแหน่งรองผู้บัญชาการสำนักคดีอาญาพิเศษ 2 คดีหมายเลขแดงที่ อ. 471/2569
พ.ต.ท.อมฤต บูรณะกิจเจริญ ขณะฟ้องดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการส่วนคดีอาญาพิเศษ 1 สำนักคดีอาญาพิเศษ 2 คดีหมายเลขแดงที่ อ. 472/2569
นางสุวิมล สายสุวรรณ ขณะฟ้องดำรงตำแหน่งรองผู้บัญชาการสำนักบริหารกลาง คดีหมายเลขแดงที่ อ. 473/2569
ทั้ง 3 คดี มีคณะกรรมการคัดเลือกข้าราชการเข้ารับการประเมินผลงานฯ เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 อธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 ปลัดกระทรวงยุติธรรม เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3 และคณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรม เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 4
@ ย้อนชนวนพิพาท เคยถูกสั่งยกเลิกแต่งตั้งมาแล้ว
สำหรับมูลเหตุคดีนี้ย้อนกลับไปในปี 2556 ก.พ.ค. มีคำวินิจฉัยให้ยกเลิกคำสั่งกระทรวงยุติธรรม ที่ 426/2555 ลงวันที่ 27 พฤศจิกายน 2555 ซึ่งแต่งตั้งข้าราชการจำนวน 16 คน ให้รักษาการในตำแหน่งผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน รวมถึงคำสั่งแต่งตั้งข้าราชการดังกล่าวทั้งหมด
หลังพบว่า กรมสอบสวนคดีพิเศษดำเนินการคัดเลือกไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ของสำนักงาน ก.พ. และไม่ปฏิบัติตามมติ อ.ก.พ. กระทรวงยุติธรรม จึงกำหนดให้ดำเนินการคัดเลือกใหม่ โดยให้สิทธิเฉพาะผู้มีคุณสมบัติครบถ้วน ณ วันที่ 27 พฤศจิกายน 2555
ต่อมา เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2557 อธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษมีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการคัดเลือกชุดใหม่ โดยมีอธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษในขณะนั้นเป็นประธาน พร้อมรองอธิบดีอีก 4 ราย เป็นกรรมการ ก่อนออกประกาศรับสมัครเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2557 จำนวน 11 กลุ่มตำแหน่ง รวม 16 อัตรา
ข้าราชการทั้ง 3 ราย ได้สมัครเข้ารับการคัดเลือกในกลุ่มตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับความรู้และประสบการณ์ของตนเอง แต่ปรากฏว่าไม่มีรายชื่อได้รับการคัดเลือกแม้แต่รายเดียว

กรมสอบสวนคดีพิเศษ
@ เปิดเกณฑ์ 100 คะแนน ให้น้ำหนักผลงานสูงถึง 60 คะแนน
โดยในการคัดเลือกครั้งดังกล่าว มีการกำหนดหลักเกณฑ์การประเมินคะแนนเต็ม 100 คะแนน แบ่งเป็น 5 องค์ประกอบ ได้แก่ ความรู้ความสามารถและความชำนาญในการปฏิบัติงาน 20 คะแนน ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง 10 คะแนน การปฏิบัติตนและประวัติทางวินัย 10 คะแนน ผลงานที่ผ่านมา 45 คะแนน และข้อเสนอแนวคิดเพื่อพัฒนางานในกรมสอบสวนคดีพิเศษ 15 คะแนน
เท่ากับว่าคะแนนในส่วนของผลงานและข้อเสนอแนวคิด มีน้ำหนักรวมกันสูงถึง 60 คะแนน หรือมากกว่าครึ่งหนึ่งของคะแนนทั้งหมด
ขณะเดียวกัน ประกาศรับสมัครข้อ 4.6 กำหนดให้ผู้สมัครทุกคนต้องนำเสนอผลงานต่อคณะกรรมการคัดเลือก เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาความรู้ ความสามารถ และความเชี่ยวชาญของผู้สมัครแต่ละราย
อย่างไรก็ตาม กระบวนการคัดเลือกที่เกิดขึ้นจริงกลับมีข้อสังเกตสำคัญหลายประการ
@ เร่งสอบวันเดียว 15 ชั่วโมง นำเสนอผลงานคนละ 5 นาที
จากการแสวงหาข้อเท็จจริงในชั้นศาล พบว่า เดิมฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการคัดเลือกแจ้งกำหนดวันนำเสนอผลงานระหว่างวันที่ 27-28 กันยายน 2557 ก่อนเลื่อนออกไปเป็นวันที่ 1 ตุลาคม 2557 และร่นกลับเข้ามาเป็นวันที่ 30 กันยายน 2557
การนำเสนอผลงานในวันดังกล่าวเริ่มตั้งแต่เวลา 08.00 น. ไปจนถึงเวลา 23.00 น. โดยมีผลงานที่ต้องพิจารณารวม 216 เรื่อง แต่กำหนดให้ผู้สมัครแต่ละรายนำเสนอผลงาน 3 เรื่อง ภายในเวลาเพียงคนละ 5 นาที
ไม่มีการซักถามรายละเอียดเชิงลึกเกี่ยวกับผลงาน และไม่มีการเปิดโอกาสให้ผู้สมัครนำเสนอข้อเสนอแนวคิดเพื่อพัฒนางาน ซึ่งมีน้ำหนักถึง 15 คะแนน แม้แต่รายเดียว
ข้อเท็จจริงดังกล่าวยังสอดคล้องกับช่วงเวลาที่ประธานกรรมการคัดเลือกกำลังจะเข้ารับตำแหน่งปลัดกระทรวงยุติธรรม และกรรมการอีก 1 ราย จะเกษียณอายุราชการในวันที่ 1 ตุลาคม 2557 ทำให้ต้องเร่งดำเนินการคัดเลือกให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 30 กันยายน 2557
@ เปิดผลคะแนน ผู้ได้รับเลือก 16 คน ได้เต็ม 60 คะแนนทุกคน
ประเด็นสำคัญที่ปรากฏในชั้นศาล คือ การให้คะแนนผลงานและข้อเสนอแนวคิดของผู้สมัคร
ปรากฏว่า ผู้ได้รับการคัดเลือกทั้ง 16 ราย ได้คะแนนเต็มในส่วนของผลงานทั้ง 3 เรื่อง และข้อเสนอแนวคิดอีก 1 เรื่อง รวม 60 คะแนนเต็มทุกคน
ในทางกลับกัน ผู้สมัครรายอื่นที่ไม่ได้รับการคัดเลือก รวมถึงผู้ฟ้องคดีทั้ง 3 ราย ไม่มีผู้ใดได้รับคะแนนเต็ม 15 คะแนน แม้แต่เรื่องเดียว
นอกจากนี้ ยังพบว่ากรรมการคัดเลือกรายเดียวกันให้คะแนนผลงานหรือข้อเสนอแนวคิดเรื่องเดียวกันของผู้สมัครคนเดียวกันแตกต่างกัน เมื่อสมัครเข้ารับการคัดเลือกในต่างกลุ่มตำแหน่ง ทั้งที่มีเนื้อหาสาระเหมือนกันทุกประการ
ตัวอย่างเช่น กรรมการรายหนึ่งให้คะแนนข้อเสนอแนวคิดของนายธานินทร์ ในกลุ่มที่ 1 และกลุ่มที่ 9 จำนวน 14 คะแนน แต่เมื่อสมัครในกลุ่มที่ 2 กลับให้เพียง 13 คะแนน
ขณะที่ประธานกรรมการคัดเลือกให้คะแนนข้อเสนอแนวคิดของนางสุวิมล ในกลุ่มที่ 1 จำนวน 13 คะแนน แต่ในกลุ่มที่ 5 กลับให้ 14 คะแนน ทั้งที่เป็นข้อเสนอเพื่อพัฒนางานในภาพรวมของกรมสอบสวนคดีพิเศษเช่นเดียวกัน
@ ก.พ. ตรวจผลงานซ้ำ พบไม่มีเรื่องใดเป็นคดีพิเศษ
นอกจากนี้ ยังมีข้อเท็จจริงที่น่าสนใจ คือ ภายหลังกรมสอบสวนคดีพิเศษส่งผลงานของผู้ได้รับการคัดเลือกให้ ก.พ. ประเมิน คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิเฉพาะกิจ สาขาการบริหาร ของ ก.พ. ในการประชุมเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2558 พบว่า ผลงานทั้ง 3 เรื่องของผู้ได้รับการคัดเลือกบางราย ไม่มีเรื่องใดเป็นคดีพิเศษเลย
จนต้องให้ส่งสำนวนการสอบสวนคดีพิเศษเพิ่มเติม
สวนทางกับผลการประเมินของคณะกรรมการคัดเลือกข้าราชการกรมสอบสวนคดีพิเศษ ที่ให้คะแนนผลงานดังกล่าวเต็ม 15 คะแนนทุกเรื่อง
@ ศาลชี้ใช้ดุลพินิจไม่สมเหตุสมผล ขัดระบบคุณธรรม
ศาลปกครองสูงสุดพิจารณาแล้วเห็นว่า การกำหนดให้ผู้สมัครนำเสนอผลงานภายในเวลาเพียงคนละ 5 นาที โดยไม่มีการซักถามรายละเอียด และไม่เปิดโอกาสให้นำเสนอข้อเสนอแนวคิด ถือเป็นการดำเนินการที่ไม่ได้จัดให้มีการนำเสนอผลงานอย่างแท้จริง
ไม่ได้นำข้อมูลจากการนำเสนอผลงานมาใช้ประกอบการพิจารณาให้คะแนนตามเจตนารมณ์ของประกาศรับสมัคร
ขณะเดียวกัน คณะกรรมการคัดเลือกไม่ได้กำหนดรายละเอียดหรือหลักเกณฑ์การให้คะแนนที่เป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการพิจารณาคุณภาพ ความยุ่งยากซับซ้อน และประโยชน์ของผลงานที่มีต่อราชการ ตามแนวทางที่สำนักงาน ก.พ. กำหนด
การให้คะแนนผู้ได้รับการคัดเลือกเต็ม 60 คะแนนทุกคน ขณะที่ผู้สมัครรายอื่นไม่มีผู้ใดได้รับคะแนนเต็มในแต่ละเรื่อง รวมถึงการให้คะแนนผลงานเรื่องเดียวกันแตกต่างกัน จึงเป็นการใช้ดุลพินิจที่ไม่เหมาะสม ไม่สมเหตุสมผล และไม่ชอบด้วยกฎหมาย
เมื่อกระบวนการคัดเลือกในกลุ่มที่ 1 กลุ่มที่ 2 กลุ่มที่ 5 และกลุ่มที่ 9 ไม่ชอบด้วยกฎหมาย การที่ ก.พ.ค. มีคำวินิจฉัยยกคำร้องทุกข์ของผู้ฟ้องคดีทั้ง 3 ราย จึงไม่ชอบด้วยกฎหมายเช่นเดียวกัน
ศาลปกครองสูงสุด จึงพิพากษายืนตามศาลปกครองชั้นต้น ให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ ก.พ.ค. ลงวันที่ 7 ธันวาคม 2559 เฉพาะส่วนของผู้ฟ้องคดีทั้ง 3 ราย นับแต่วันที่คำวินิจฉัยดังกล่าวมีผลบังคับ เพื่อให้มีการดำเนินกระบวนการคัดเลือกในกลุ่มตำแหน่งที่เกี่ยวข้องใหม่อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

สรุปคำพิพากษา
รายงานข่าวแจ้งว่า ผลจากคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดดังกล่าว ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในหมู่ข้าราชการดีเอสไอ เป็นอย่างมาก จะส่งผลกระทบต่อสถานะการดำรงตำแหน่งของข้าราชการที่ได้รับการคัดเลือกและแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน (พนักงานสอบสวนคดีพิเศษเชี่ยวชาญ) ในขณะนั้นหรือไม่ และจะต้องย้อนกลับไปดำรงตำแหน่งเดิมก่อนการแต่งตั้งหรือไม่
เนื่องจากปัจจุบันข้าราชการบางรายได้ก้าวขึ้นมาดำรงตำแหน่งผู้บริหารระดับสูงของกรมสอบสวนคดีพิเศษแล้ว อาทิ พ.ต.ต.ยุทธนา แพรดำ อดีตอธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ปัจจุบันเป็รผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (นักบริหารระดับสูง) สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี สำนักนายกรัฐมนตรี ตั้งแต่วันที่ 13 ตุลาคม 2569) และ ร.ต.อ.วิษณุ ฉิมตระกูล รองอธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ
ขณะที่กระทรวงยุติธรรม โดยกรมสอบสวนคดีพิเศษ จะต้องกลับมาดำเนินกระบวนการคัดเลือกในกลุ่มตำแหน่งที่มีข้อพิพาทใหม่ โดยนำทั้งผู้ฟ้องคดีและผู้มีสิทธิเข้ารับการคัดเลือกที่เกี่ยวข้องกลับเข้าสู่กระบวนการพิจารณาอีกครั้ง ก่อนเสนอเรื่องต่อ อ.ก.พ. กระทรวงยุติธรรม เพื่อพิจารณากำหนดตำแหน่งสำหรับกลุ่มบุคคลดังกล่าวเป็นตำแหน่งเฉพาะตัว (ฉ) ต่อไป
ส่วนการดำเนินคดีอาญากับบุคคลที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการคัดเลือกที่ศาลวินิจฉัยว่าไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เป็นสิทธิของผู้ฟ้องคดีที่จะพิจารณาดำเนินการตามขั้นตอนของกฎหมายต่อไป




