อิหร่านโวยสหรัฐฯ ละเมิดเงื่อนไขสำคัญของข้อตกลงหยุดยิงแล้ว 3 ข้อภายในเวลาไม่ถึง 24 ชั่วโมง แผนเจรจาสันติภาพที่ปากีสถานในวันที่ 10 เมษายน 2569 เผชิญความไม่แน่นอนสูงขึ้น
รายงานจาก CNBC เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2569 ระบุว่า โมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ประธานรัฐสภาอิหร่าน ออกมาระบุว่าสหรัฐฯ ละเมิดเงื่อนไข 3 ข้อ จากกรอบข้อเสนอหยุดยิง 10 ข้อของอิหร่าน หลังข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราว 2 สัปดาห์เพิ่งมีผลบังคับใช้
ประธานรัฐสภาอิหร่านโพสต์ผ่านแพลตฟอร์มเอ็กซ์ว่า “ในสถานการณ์เช่นนี้ การหยุดยิงทวิภาคีหรือการเจรจาถือว่าไร้เหตุผล” พร้อมย้ำถึงความไม่ไว้วางใจต่อสหรัฐฯ จากประวัติการละเมิดข้อตกลงในอดีต สำหรับ 3 ประเด็นที่อิหร่านระบุว่าเป็นการละเมิด ได้แก่
การโจมตีต่อเนื่องของอิสราเอลในเลบานอนต่อกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ โดยอิหร่านยืนยันว่าข้อตกลงต้องครอบคลุมการหยุดยิงในทุกพื้นที่ ขณะที่สหรัฐฯ และอิสราเอลตีความว่าเลบานอนไม่อยู่ในขอบเขตข้อตกลงกับอิหร่านโดยตรง
การรุกล้ำน่านฟ้าอิหร่านด้วยโดรนภายหลังข้อตกลงมีผล โดยมีรายงานว่าโดรนถูกยิงตกในจังหวัดฟาร์ส ทางตอนใต้ ซึ่งอิหร่านมองว่าเป็นการละเมิดอธิปไตยอย่างชัดเจน
การที่รัฐบาลของ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ปฏิเสธสิทธิการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพื่อวัตถุประสงค์พลเรือน ซึ่งเป็นหนึ่งในเงื่อนไขหลักของข้อเสนอ 10 ข้อที่อิหร่านย้ำว่าเป็นพื้นฐานการเจรจา
ด้าน รองประธานาธิบดีเจดี วานซ์ ของสหรัฐฯ ให้สัมภาษณ์ระหว่างเยือนฮังการี ตอบโต้ว่า หากอิหร่านไม่เห็นด้วยเพียง 3 ประเด็น ก็สะท้อนว่ายังมีอีกหลายจุดที่ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องกัน อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ยังคงยืนยันจุดยืนไม่ยอมรับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่าน และย้ำว่าเลบานอนไม่ใช่ส่วนหนึ่งของข้อตกลงหยุดยิงครั้งนี้
ก่อนหน้านี้ Reuters รายงานว่า ข้อตกลงหยุดยิง 2 สัปดาห์เกิดขึ้นจากการไกล่เกลี่ยของปากีสถาน หลังความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านยืดเยื้อนานกว่า 40 วัน ซึ่งเริ่มจากการโจมตีทางอากาศต่อเป้าหมายในอิหร่าน รวมถึงโรงงานนิวเคลียร์ และการตอบโต้ด้วยขีปนาวุธและโดรนของอิหร่าน
โดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศข้อตกลงผ่าน Truth Social โดยระบุว่าอิหร่านยินยอมเปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างปลอดภัย ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อราคาน้ำมันโลก ขณะที่ฝั่งอิหร่านยืนยันว่าข้อตกลงดังกล่าวยึดกรอบข้อเสนอ 10 ข้อของตนเป็นหลัก
ด้าน นายกรัฐมนตรีเชห์บาซ ชารีฟ ของปากีสถาน ได้เชิญทั้งสองฝ่ายเข้าร่วมการเจรจาที่กรุงอิสลามาบัดในวันที่ 10 เมษายน เพื่อผลักดันให้ข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวพัฒนาไปสู่ข้อตกลงถาวร แต่สถานการณ์ล่าสุดสะท้อนว่าความเชื่อมั่นระหว่างคู่ขัดแย้งกำลังสั่นคลอน
ขณะเดียวกัน Al Jazeera รายงานว่า การปิดช่องแคบฮอร์มุซก่อนหน้านี้ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกพุ่งสูงขึ้นทันที สะท้อนความเปราะบางของเศรษฐกิจโลกต่อความตึงเครียดในภูมิภาค
ทั้งนี้ ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านมีรากย้อนไปถึงปี 2522 หลังการปฏิวัติอิสลาม และทวีความตึงเครียดอีกครั้งหลังสหรัฐฯ ถอนตัวจากข้อตกลงนิวเคลียร์ (JCPOA) ในปี 2561 ส่งผลให้โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านกลับมาเร่งตัว โดย IAEA หรือ ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (International Atomic Energy Agency) เคยรายงานว่าอิหร่านมีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมในระดับสูงถึง 60% ในบางช่วง
ในบริบทปัจจุบัน บทบาทของอิหร่านในการสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในภูมิภาค โดยเฉพาะฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ยังคงเป็นหนึ่งในปัจจัยหลักที่ทำให้ข้อตกลงหยุดยิงเปราะบาง
ล่าสุด AP News รายงานว่า ประธานรัฐสภาอิหร่านย้ำชัดว่าอิหร่านจะไม่ยอมรับข้อเรียกร้องสุดโต่งที่ให้ยกเลิกโครงการนิวเคลียร์ทั้งหมด ขณะที่ทำเนียบขาวยืนยันว่าข้อเสนอ 10 ข้อที่อิหร่านเผยแพร่สู่สาธารณะไม่ตรงกับรายละเอียดที่มีการเจรจากันจริง
อ้างอิง:
