ยอดส่งออกตะวันออกกลางวูบหนักหลังฮอร์มุซถูกปิด ดันราคาน้ำมันจ่อทุบสถิติ 200 ดอลลาร์ฯ ท่ามกลางวิกฤตขาดแคลนครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์
ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา จากปัจจัยความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้อและส่งผลกระทบต่อทั้งการผลิตและการส่งออกน้ำมันอย่างมาก สถานการณ์ดังกล่าวทำให้สมมติฐานที่ก่อนหน้านี้เคยถูกมองว่าไกลเกินจริง เริ่มเข้าใกล้ความเป็นจริงมากขึ้น โดยนักวิเคราะห์บางส่วนประเมินว่าราคาน้ำมันอาจปรับตัวขึ้นแตะระดับ 200 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อบาร์เรล หากความขัดแย้งยังไม่คลี่คลายและอุปทานยังคงตึงตัวต่อเนื่อง
จากรายงานของ OilPrice.com เผยว่า การส่งออกน้ำมันและเชื้อเพลิงจากภูมิภาคตะวันออกกลางลดลงจาก 25.13 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนกุมภาพันธ์ เหลือเพียง 9.71 ล้านบาร์เรลต่อวันในกลางเดือนมีนาคม
ข้อมูลจากบริษัทวิเคราะห์ Vortexa ระบุตัวเลข โดยปริมาณเฉลี่ยในเดือนกุมภาพันธ์อยู่ที่ 26.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ลดเหลือแค่ 7.5 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วงกลางเดือนมีนาคม
ไม่เพียงแค่การส่งออกเท่านั้น แต่การผลิตน้ำมันในภูมิภาคถูกตัดลดลงอย่างรุนแรงเช่นกัน เนื่องจากพื้นที่เก็บน้ำมันมีจำกัด และบางส่วนถูกบรรทุกขึ้นเรือเพื่อเก็บแทนการส่งมอบให้ลูกค้า
อิรักปรับลดกำลังการผลิตลงประมาณ 2.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่ซาอุดีอาระเบียลดลงราว 2-2.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ส่วนสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ลดลง 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน และคูเวตลดลงอีก 1.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน ส่งผลให้กำลังการผลิตน้ำมันในภาพรวมของกลุ่มประเทศดังกล่าวหายไปมากกว่า 7 ล้านบาร์เรลต่อวัน
องค์การพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA ประเมินว่า การปิดผลิตน้ำมันในภูมิภาคนี้สูงถึง 10 ล้านบาร์เรลต่อวัน นับเป็นการขาดแคลนอุปทานน้ำมันครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์
IEA ยังระบุด้วยว่าการส่งออกน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเดิมเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันคิดเป็นสัดส่วนราว 20% ของโลก ลดลงอย่างรุนแรงจนแทบหยุดชะงัก ภายหลังสหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มเปิดฉากโจมตีอิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569
นักวิเคราะห์ เกร็ก นิวแมน ประธานบริษัท Onyx Capital Group ระบุว่า “ขณะนี้ราคาน้ำมันอยู่ในระดับ 150 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล แต่การพูดถึงระดับ 200 ดอลลาร์นั้นไม่ใช่เรื่องไร้สาระ และมีความเป็นไปได้อย่างมาก เนื่องจากสถานการณ์ปัจจุบันสะท้อนภาวะอุปทานตึงตัวในระดับวิกฤต”
คริส วัตลิง นักกลยุทธ์ตลาดจาก Longview Economics กล่าวว่า “ผมไม่แปลกใจถ้าน้ำมันจะพุ่งไปที่ 200 หรือแม้แต่ 250 ดอลลาร์ เพราะราคาสินค้าโภคภัณฑ์จะพุ่งพรวดเมื่อเกิดการขาดแคลนจริงๆ”
อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนคาดว่า ราคาจะปรับลดลงหลังสิ้นเดือนมีนาคม โดยเบรนต์อาจต่ำกว่า 100 ดอลลาร์ และเวสต์เทกซัส (WTI) ต่ำกว่า 90 ดอลลาร์ แต่การคาดการณ์นี้ขึ้นอยู่กับการสิ้นสุดความขัดแย้งอย่างรวดเร็ว ซึ่งยังไม่มีสัญญาณชัดเจน และถึงแม้สงครามจะจบลง ราคาน้ำมันก็อาจไม่กลับสู่ระดับก่อนสงคราม เนื่องจากขาดแคลนน้ำมันทางกายภาพ และการฟื้นการผลิตที่หยุดชะงักอาจใช้เวลาหลายเดือน
น้ำมันรัสเซียที่ได้รับการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรชั่วคราวช่วยบรรเทาสถานการณ์ได้บางส่วน โดยข้อมูลจาก Windward ระบุว่า ณ วันที่ 16 มีนาคม มีน้ำมันรัสเซียราว 197.8 ล้านบาร์เรลอยู่ระหว่างการขนส่งทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ผลกระทบดังกล่าวคาดว่าจะเป็นเพียงปัจจัยช่วยพยุงในระยะสั้นเท่านั้น
ฝั่งจีนตอบสนองต่อสถานการณ์ดังกล่าวด้วยการออกมาตรการห้ามส่งออกเชื้อเพลิง พร้อมสั่งให้บริษัท Sinopec ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจด้านพลังงานรายใหญ่ของจีน และเป็นหนึ่งในบริษัทกลั่นน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดในโลก ปรับลดอัตราการกลั่นลง 10% แม้ว่าจีนจะมีปริมาณน้ำมันสำรองมากที่สุดในโลกก็ตาม
ภาวะขาดแคลนอุปทานดังกล่าวได้ผลักดันให้ราคาน้ำมันดิบเบรนต์และเวสต์เทกซัส (WTI) พุ่งทะลุระดับ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล โดยน้ำมันเบรนต์เคยขึ้นไปแตะระดับสูงสุดในรอบหลายปี ขณะที่น้ำมันจากตะวันออกกลางบางชนิดปรับตัวขึ้นแตะระดับราว 150 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลแล้ว วิกฤตครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานหลายแห่งในภูมิภาค ส่งผลให้หลายประเทศต้องเผชิญแรงกดดันด้านเงินเฟ้อที่เพิ่มสูงขึ้น พร้อมความเสี่ยงต่อภาวะเศรษฐกิจถดถอยในวงกว้างทั่วโลก
อ้างอิง:
OilPrice.com: $200 Oil No Longer Crazy Idea as Middle East Supply Collapses
Reuters: World faces largest-ever oil supply disruption on Middle East war, IEA says
Reuters: Iran’s $200 oil threat isn’t that far-fetched
CNBC: Oil prices, Iran war, $200 crude, Strait of Hormuz supply shock
